Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An

Sau hơn 20 năm đổi mới, nền kinh tế nước ta đãđạt được nhiều thành tựu quan trọng, tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm đạt từ 7- 8%; đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện, chính trịđược giữ vững vàổn định. Lĩnh vực XĐGN cũng đạt được nhiều thành tích nổi bật vàđược Liên hợp quốc đánh giá cao. Tuy vậy, mặt trái của sự phát triển cũng ngày càng bức xúc, như khoảng cách giàu nghèo ngày càng tăng; sự tụt hậu ngày càng lớn giữa khu vực nông thôn và thành thị, giữa miền núi vàđồng bằng; tình trạng thiếu việc làm nghiêm trọng; tình trạng ô nhiễm môi trường và lãng phí tài nguyên đất nước.v.v.. Hàng triệu hộ nghèo hiện nay ở Việt Nam, đặc biệt là hộ nghèo ở vùng sâu, vùng xa không được hưởng những thành quả của sự phát triển. Họđang bơ vơ, lạc lõng trước sự hội nhập toàn cầu vàánh sáng của thế giới văn minh. Những yếu kém trên là nguyên nhân mất ổn định về xã hội- chính trị, là nỗi đau của một xã hội đang phấn đấu vì lý tưởng dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng- dân chủ- văn minh.
Trước thực trạng đó, Đảng và Nhà nước ta cũng đã quan tâm đến nhiệm vụ XĐGN; Đại hội VIII của Đảng đã xác định rõ XĐGN là một trong những chương trình phát triển kinh tế, xã hội vừa cấp bách trước mắt, vừa cơ bản lâu dài và nhấn mạnh “phải thực hiện tốt chương trình XĐGN, nhất làđối với vùng căn cứ cách mạng, vùng đồng bào dân tộc. Xây dựng và phát triển quỹ XĐGN bằng nhiều nguồn vốn trong và ngoài nước; quản lý chặt chẽ, đầu tư đúng đối tượng và có hiệu quả”. Chính phủđã phê duyệt và triển khai chương trình, mục tiêu quốc gia XĐGN, giai đoạn 1998- 2000 và giai đoạn 2001-2010, như hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng xã nghèo; hỗ trợđồng bào dân tộc đặc biệt khó khăn; định canh, định cư, di dân, kinh tế mới; hướng dẫn người nghèo cách làm ăn và khuyến nông- lâm- ngư; hỗ trợ tín dụng cho người nghèo; hỗ trợ người nghèo về y tế; hỗ trợ người nghèo về giáo dục; hỗ trợ sản xuất, phát triển ngành nghề; đào tạo cán bộ làm công tác XĐGN, cán bộ các xã nghèo, chương trình phát triển kinh tế, xã hội các xãđặc biệt khó khăn (QĐ số 135/1998/QĐ-TTg), chương trình mục tiêu quốc gia về việc làm.v.v…
Trong lĩnh vực tín dụng cho người nghèo, năm 1996 đã thành lập Ngân hàng phục vụ người nghèo vàđến năm 2003 được tách ra thành Ngân hàng chính sách xã hội (NHCSXH), với mục tiêu chủ yếu là cho vay ưu đãi hộ nghèo. Sau hơn 5 năm hoạt động, NHCSXH đã cho vay hàng chục ngàn tỷđồng, cho hàng chục triệu lượt hộ nghèo vàđã góp phần to lớn trong công cuộc XĐGN cho đất nước.
Tuy nhiên, sự nghiệp XĐGN vẫn đang còn ở phía trước, với nhiệm vụ ngày càng khó khăn, phức tạp; trong đó, lĩnh vực tín dụng cho hộ nghèo nhiều vấn đề vẫn đang bức xúc như: Quy mô tín dụng chưa lớn, hiệu quả XĐGN còn chưa cao, hoạt động của NHCSXH chưa thực sự bền vững.v.v… Những vấn đề trên là phức tạp, nhưng chưa có mô hình thực tiễn và chưa được nghiên cứu đầy đủ. Để giải quyết tốt vấn đề nghèo đói ở Việt Nam nói chung và tín dụng cho hộ nghèo nói riêng, đòi hỏi phải được nghiên cứu một cách có hệ thống, khách quan và khoa học, phải có sự quan tâm đặc biệt của Nhà nước cũng như toàn xã hội.
Với những lý do nêu trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài “Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An” làm luận văn tốt nghiệp.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Nhằm hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản vềđói nghèo, tín dụng đối với hộ nghèo.
- Phân tích, đánh giá thực trạng và hiệu quả cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Nghệ An.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Nghệ An.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo.
- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu cho vay hộ nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Nghệ An từ năm 2003 đến 2007.
4. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp phân tích tài liệu, phương pháp quan sát khoa học, phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, phương pháp tổng hợp, thống kê, chứng minh, diễn giải, sơđồ, biểu mẩu vàđồ thị trong trình bày luận văn.
5. Kết cấu của luận văn
Luận văn ngoài phần mởđầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, gồm 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận về hiệu quả tín dụng ngân hàng đối với hộ nghèo.
Chương 2: Thực trạng hiệu quả cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An (2003-2007).
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An.

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO
1.1. TỔNG QUAN VỀ ĐÓI NGHÈO
1.1.1. Khái niệm về đói nghèo
1.1.2. Tiêu chí về đói nghèo
1.1.3. Nguyên nhân đói nghèo
1.1.3.1. Nhóm nguyên nhân do môi trường tự nhiên, kinh tế - xã hội
1.1.3.2. Nhóm nguyên nhân do bản thân hộ nghèo
1.1.4. Sự cấp thiết phải đẩy mạnh XĐGN
1.1.4.1. Đói nghèo là nguyên nhân gây mất ổn định xã hội, phá hoại môi trường và cản trở nâng cao dân trí
1.1.4.2. Đói nghèo làm ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước
1.1.4.3. Xoá đói giảm nghèo bảo đảm cho đất nước giàu mành và xã hội phát triển bền vững
1.2. TÍN DỤNG VÀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO
1.2.1. Những vấn đề cơ bản về tín dụng đối với hộ nghèo
1.2.1.1. Khái niệm
1.2.1.2. Đặc điểm
1.2.1.3. Vai trò của tín dụng Ngân hàng đối với hộ nghèo
1.2.2. Hiệu quả tín dụng hộ nghèo
1.2.2.1. Khái niệm
1.2.2.2. Tiêu chí đánh giá hiệu quả tín dụng hộ nghèo
1.2.2.3. Nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng hộ nghèo
1.3. KINH NGHIỆM MỘT SỐ NƯỚC VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO
1.3.1. Kinh nghiệm một số nước
1.3.1.1. Kinh nghiệm cho vay xoá đói giảm nghèo của ngân hàng Grameen (BangLadesh)
1.3.1.2. Kinh nghiệm cho vay xoá đói giảm nghèo của Ấn Độ
1.3.2. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam

CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH NGHỆ AN (2003 - 2007)
2.1. TÌNH HÌNH ĐÓI NGHÈO TẠI NGHỆ AN
2.1.1. Tổng quan về kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An
2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên
2.1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
2.1.2. Thực trạng đói nghèo tại tỉnh Nghệ An
2.1.2.1. Số lượng, cơ cấu và phân bố hộ đói nghèo ở Nghệ An
2.1.2.2. Đặc điểm và nguyên nhân đói nghèo tại Nghệ An
2.2. TỔNG QUAN VỀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN, MÔ HÌNH TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH NGHỆ AN
2.2.1. Quá trình hình thành và phát triển
2.2.2. Mô hình tổ chức và hoạt động
2.2.2.1. Mô hình tổ chức
2.2.2.2. Hoạt động của NHCSXH tỉnh Nghệ An
2.2.2.3. Cơ chế cho vay
2.3. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CSXH TỈNH NGHỆ AN
2.3.1. Nguồn vốn
2.3.2. Hoạt động cho vay
2.4. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO
2.4.1. Những kết quả đạt được
2.4.2. Tồn tại và nguyên nhân
2.4.2.1. Tồn tại
2.4.2.2. Nguyên nhân

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH NGHỆ AN
3.1. MỤC TIÊU CHƯƠNG TRÌNH XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở NGHỆ AN GIAI ĐOẠN 2006 - 2010
3.1.1. Mục tiêu tổng quát
3.1.2. Mục tiêu cụ thể
3.2. MỤC TIÊU HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN 2008 - 2010
3.3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH NGHỆ AN
3.3.1. Hoàn thiện mạng lưới hoạt động
3.3.1.1. Điểm giao dịch tại xã
3.3.1.2. Tổ tiết kiệm và vay vốn
3.3.2. Đẩy mạnh tín dụng uỷ thác qua các tổ chức chính trị - xã hội
3.3.3. Gắn công tác cho vay vốn và dịch vụ sau đầu tư
3.3.3.1. Công tác khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư
3.3.3.2. Thị trường
3.3.3.3. Kế hoạch hoá gia đình, xây dựng đời sống văn hoá lành mạnh
3.3.4. Thực hiện công khai hoá - xã hội hoá hoạt động Ngân hàng chính sách xã hội
3.3.4.1. Chính sách tín dụng của Ngân hàng chính sách xã hội
3.3.4.2. Hồ sơ thủ tục vay vốn
3.3.4.3. Hòm thư góp ý
3.3.4.4. Sự tham gia của chính quyền và các ban ngành vào hoạt động xoá đói giảm nghèo
3.3.5. Đẩy mạnh cho vay theo dự án, nâng suất đầu tư cho hộ nghèo lên mức tối đa
3.3.5.1. Cho vay theo dự án vùng, tiểu vùng
3.3.5.2. Nâng suất cho vay hộ nghèo
3.3.5.3. Đa dạng hoá các ngành nghề đầu tư
3.3.6. Tăng cường hệ thống kiểm tra, giám sát
3.3.6.1. Ban đại diện hội đồng quản trị các cấp
3.3.6.2. Các tổ chức nhận uỷ thác các cấp
3.3.6.3. Ngân hàng chính sách xã hội các cấp
3.3.6.4. Người dân kiểm tra hoạt động ngân hàng
3.3.7. Đẩy mạnh công tác đào tạo
3.3.7.1. Đào tạo cán bộ Ngân hàng Chính sách xã hội
3.3.7.2. Đào tạo ban quản lý tổ vay vốn
3.3.7.3. Đào tạo cán bộ nhận uỷ thác
3.4. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
3.4.1. Đối với chính phủ
3.4.2. Đối với Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam
3.4.3. Đối với cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương các cấp tại tỉnh Nghệ An
3.4.4. Đối với Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An
KẾT LUẬN